ΤΟ ΝΗΣΙ ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΜΙΧΛΗ - ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΝΤΕΡΠΟΥΛΗΣ | ΚΡΙΤΙΚΗ

"Το νησί κάτω από την ομίχλη" του Αλέξανδρου Ντερπούλη είναι το πρώτο από τα εκατό βιβλία που έχω βάλει στόχο να διαβάσω φέτος. Σε αυτή την ανάρτηση σού γράφω, σύντομα και περιεκτικά, την άποψή μου και εσύ θα αποφασίσεις αν αξίζει (ή όχι) να μπει και στη δική σου λίστα ανάγνωσης. Πριν σου γράψω όμως για το βιβλίο, θέλω να σου γράψω κάποια πράγματα για τον συγγραφέα. 

Ο συγγραφέας...

Ο Αλέξανδρος Ντερπούλης γεννήθηκε το 1968 στην Αθήνα. Σπούδασε Ιστορία και Αρχαιολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, καθώς και υποκριτική και σενάριο στο Θεατρικό Εργαστήρι Βασίλη Διαμαντόπουλου. Πρωτοεμφανίστηκε στη λογοτεχνία το 2000 με το μυθιστόρημα "Στη σκιά των πύργων", το οποίο μεταφράστηκε στα ιταλικά, ενώ το 2010 ακολούθησε το μυθιστόρημα "Το νησί κάτω από την ομίχλη". Έντονη υπήρξε και η παρουσία του στο θέατρο, με τη συγγραφή πέντε έργων (Η γεύση της ευτυχίας, Κόστα Ρίκα κ.ά.). Το 2006 ίδρυσε στην Αθήνα το δικό του Εργαστήριο Δημιουργικής Γραφής από το οποίο πέρασα κι εγώ το 2012. Κάποια χρόνια αργότερα έμαθα τυχαία ότι ο Αλέξανδρος Ντερπούλης έφυγε από τη ζωή. Πάμε λοιπόν και στο βιβλίο...

Το βιβλίο...

Το βιβλίο υπάρχει στη βιβλιοθήκη μου από το 2012. Ούτε ξέρω πόσες φορές το πήρα στα χέρια μου προσπαθώντας να το ξεκινήσω. Πάντα όμως κάτι σταματούσε την προσπάθειά μου. Αυτή τη φορά, όμως, ήμουν αποφασισμένος να φτάσω στην τελευταία σελίδα.

Η ιστορία μας μεταφέρει στο 1927, στη Σαντορίνη, ένα νησί διχασμένο, καθώς είναι η εποχή της έντονης σύγκρουσης ανάμεσα στο παλαιό και το νέο ημερολόγιο, μια εκκλησιαστική διαμάχη που επηρεάζει την καθημερινότητα των κατοίκων και που λειτουργεί άψογα ως βασικό υπόβαθρο της αφήγησης.

Στο νησί φτάνει ο αρχιμανδρίτης Δανιήλ, απεσταλμένος της Εκκλησίας, για να ερευνήσει σοβαρές καταγγελίες εις βάρος της Μητρόπολης. Το γεγονός ότι ο Δανιήλ υπήρξε στο παρελθόν ιατροδικαστής βοηθά στη διαμόρφωση του βασικού θεματικού άξονα του βιβλίου: τη σύγκρουση επιστήμης και πίστης.

Καθώς η έρευνά του εξελίσσεται, ο Δανιήλ έρχεται αντιμέτωπος με ανεξήγητους θανάτους (του Θοδωρή, του Γρηγόρη, του Γιάννου, της Μάρως), με φήμες για υπερφυσικά φαινόμενα και με μια γενικευμένη αίσθηση φόβου. Οι κάτοικοι είναι καχύποπτοι, σιωπηλοί, σχεδόν εγκλωβισμένοι σε μια πραγματικότητα όπου τίποτα δεν είναι απολύτως ξεκάθαρο.

Η ομίχλη, που συχνά καλύπτει το νησί, λειτουργεί συμβολικά: εκφράζει τη σύγχυση, την αμφιβολία και την αδυναμία πρόσβασης στην αλήθεια. Ωραίο εύρημα από τον συγγραφέα που όμως στην πράξη δεν λειτούργησε μιας και η αφήγηση συχνά μοιάζει να χάνεται μέσα στην ίδια την… ομίχλη.

Και εδώ αρχίζουν τα προβλήματα.

Παρότι το βιβλίο διαθέτει δυνατή ιδέα και ενδιαφέροντα θεματικό πυρήνα, η υλοποίησή του κουράζει. Οι περιγραφές είναι υπερβολικά εκτενείς, σε σημείο που πολλές φορές μοιάζουν ανούσιες και επαναλαμβανόμενες. Το τοπίο, οι σκέψεις, οι τελετουργίες αναλύονται υπερβολικά, χωρίς να δίνουν κάτι ουσιαστικό στην ιστορία, στην πλοκή. Ο ρυθμός είναι αργός. Εκεί που περιμένεις ένταση ή μια αποκάλυψη, η αφήγηση χάνεται στις λεπτομέρειες. Προβληματικός είναι και ο χαρακτήρας του Δανιήλ, δηλαδή ο κεντρικός χαρακτήρας του μυθιστορήματος. Δεν έχει δομηθεί σωστά.  Επίσης, μου έλειψε μια αναφορά στη γενικότερη κατάσταση της χώρας, πέρα από το νησί,  πέρα από το θρησκευτικό ζήτημα. Αποτέλεσμα όλων αυτών είναι το βιβλίο γίνεται κουραστικό. Στη σελίδα 527 και στο "... αρχοντικό των Λαγκαδάδων" πήγε να ανάψει μια σπίθα, αλλά έσβησε γρήγορα. Φυσικά και δεν ακυρώνω την προσπάθειά του Ντερπούλη. Ο Αλέξανδρος ήταν ένας ικανός,  ταλαντούχος συγγραφέας και υπέροχος δάσκαλος. Και φυσικά υπάρχουν και αρετές στο βιβλίο: σωστή έρευνα από τον συγγραφέα, περιγραφή και σωστή μεταφορά της ατμόσφαιρας της εποχής,  καλά δουλεμένοι διάλογοι, αλλά δεν κάνουν την ανατροπή. Και όσο και αν δεν θέλω να το παραδεχτώ, με κόπο έφτασα στην τελευταία σελίδα. Όχι για να λύσω το μυστήριο της ιστορίας (η προσπάθεια ήταν τέτοια που δεν ξέρω αν το έλυσα ή αν το κατάλαβα), αλλά για να ικανοποιήσω τον ψυχαναγκασμό μου να ολοκληρώνω ό,τι αρχίζω.